Giriş
Bu çalışmada; mevcut öğretim tasarımı modellerinden (ADDIE, ARCS,Motivasyon, Dick ve Carey, ASSURE, Seels ve Glasgow, Smith ve Ragan,
Gerlach ve Ely tasarım modelleri ile ayrıntılama kuramı)
fen ve teknoloji eğitimine uygun olabileceği düşünülen bir öğretim
tasarımı modeli sunmak ve fen ve teknoloji eğitimi için öngörülen öğretim
tasarımı modelinin dikkat, uygunluk, güven ve doyum basamakları incelemek amaçlanmıştır. Sonuç olarak ARCS motivasyon modeli temele alınarak fen ve teknoloji eğitimi için fen ve teknolojiye en uygun olduğu düşünülen bir öğretim tasarımı modeli oluşturulmuştur. Bu öğretim
tasarımı modelinin kullanılması ile daha etkili bir öğrenmenin gerçekleşmesi beklenmektedir.
Yapılandırmacı anlayışa göre yeni programlar öğrenmenin bilişsel boyutunu ön plana çıkarmaktadır. Günlük hayatında fen ve teknolojikullanabilen, problem çözebilen, çözümlerini ve düşüncelerini
paylaşabilen ve matematiğe yönelik olumlu tutum geliştiren, bilgiyi üreten bireylerin yetiştirilmesi önem kazanmaktadır. Eğitim hizmetinin başarıyla gerçekleştirilebilmesi için öğretimin ayrıntılı olarak
planlanması ve düzenlenmesi gerekir. Bu çerçevede öğretim tasarımı önem kazanmaktadır. Öğretim tasarımı ile “nasıl daha iyi öğrenilir” sorusuna yanıt aranır. Öğretim tasarımı; süreç, bilim, disiplin, sistem, performans ve kuram açısından ele alınarak tanımlanmıştır . Öğretim tasarımına temel oluşturan ve tasarımın genel çerçevesini oluşturan ve değişmeyen dört temel öğe bulunur. Bu öğeler öğretim tasarımının başlangıcında sorulması gereken sorulara verilen yanıtlardır. Bu sorular şunlardır:
(1) Tasarım kimin için hazırlanıyor?(öğrenenlerin özellikleri)
(2) Öğrenenlerin neyi öğrenmesi ya da kanıtlaması bekleniyor?(hedefler-içerik)
(3) konu içeriği ya da beceriler nasıl öğrenilir?(Öğretim stratejileri/yöntemler)
(4) öğrenmeye ulaşılıp ulaşılmadığı nasıl değerlendirilecek?(değerlendirme işlemleri).
Bu projede öncelikle öğretim tasarımı yaparak ders ve derse en uygun öğretim tasarımı modelini seçip, uygulanacak sınıf düzeyini belirledik
Buna göre Fen ve Teknoloji dersinde Arcs Motivasyon modelini kullanarak 4.sınıf öğrencilerine öğretim tasarımı yaptık.
ARCS Motivasyon Modeli
Keller tarafından öğretim tasarımlarında, motivasyon faktörünü belirleyici kılmak ve öğretim ortamının etkiliğini arttırmak için geliştirilen bir öğretim modelidir.Motivasyon Modeli, öğretim boyutunda motivasyon faktörünün dikkate alındığı hatta merkeze konularak sunulduğu bir modeldir. Bu model, eğitimcilere öğrencilerin derse karşı meraklarının uyandırılması ve sürdürülmesi için imkanlar sağlamaktadır.Bu modelin üç özeliği bulunmaktadır. (Keller, 1983). Birincisi, modelin kuramsal bir yapısının olmasıdır. Çünkü Keller’in (1979) modeli, gerçek anlamda belirgin bir güdülenme kuramına dayanmaktadır. Güdülenmeye ilişkin değişkenlerin belirlenmesine bilimsel bir dayanak oluşturması açısından bu özellik çok önemlidir. İkincisi, model, güdülenme ve öğretim tasarımı kuramlarının birleştirilmesi sonucu oluşmuştur. Bu nedenle, tasarım çalışmalarında rahatça kullanılabilmektedir. Üçüncüsü, söz konusu model, güdülenmeye ilişkin sorunların belirlenmesinde ve çözümünde yardımcı olabilecek stratejiler içermektedir. Bu yönüyle de, eğitim süreçlerini iyileştirebilmektedir.
Keller’in güdülemeye dayalı ARCS modelinin öğretim alanına en önemli katkısı modelde yalnızca motivasyon öğelerinin belirlenmesi ve sınıflandırılmasıyla kalmayıp her kategori ve alt kategorilere ilişkin öğretim stratejilerine de yer verilmiş olmasıdır. Böylece modelin öğretim alanında kullanımı oldukça kolaylaşmaktadır.
ARCS MODELİNİN KATEGORİLERİ GÜDÜSEL TASARIM SÜRECİNİN BASAMAKLARI
2.hedef kitle ile ilgili bilgi toplama
UYGUNLUK 3.hedef kitle çözümlemesi
4.var olan materyallerin çözümlemesi
5.amaçların ve ölçeklerin listelenmesi
6. olası stratejilerin listelenmesi
GÜVEN 7.stratejilerin seçilmesi ve tasarlanması
8. stratejilerin öğretimde kullanılması
9.materyallerin seçilmesi ve geliştirilmesi
DOYUM 10.değerlendirme ve düzeltme
Öğretim tasarımı
Fen ve teknoloji dersi 4.sınıf öğrencilerine sırayla belirlenen bir üniteyi bu ünite içinde seçilen bir konuyu daha sonra konu içerisindeki bir ders saatini seçtiğimiz öğretim tasarımı modeline göre işledik. buna göre belirdeğimiz ünite, konu ve ders saati şöyledir:
Ünitemiz:Basit Elektrik Devreleri
Konumuz:Devre elemanları, basit elektrik devresi kurulumu
Ders saatimiz:31.hafta (Konuya başlanılan ilk hafta)
Basit Elektik Devleri Ünitesi
Seçtiğimiz ARCS motivasyon modeline göre;
DİKKAT:üniteye başladığımızda dikkat çekmek amacıyla öğrencilere bu ünite sonunda basit bir elektrik devresini kolayca hazırlayabileceklerini söyledik.
UYGUNLUK:modelin uygunluk aşamasında öğrencierin üniteyle dış dünya arasındaki ilişkisini farketmesini sağlamak için örnekler kullandık.bu örnekler duvar içinden geçen bağlantı koblolarını öğrenme ve evdeki elektrik düğmelerinin birer devre elemanı olduğunu bilme.
GÜVEN: güdülenme üzerinde başarısızlık korkusunu azaltmak ve başarma isteğini arttırmak için öğrencilerle birlikte basit elektrik devresi kurulumu gerçekleştirdik.
DOYUM:Öğrenciler, çaba göstermeleriyle bekledikleri sonuca ulaştıklarında daha çok güdülenirler. Yapılan elektrik devresinin çalışması halinde güdülenmeyi ve sürdürülmesini sağlayacaktır.
Devre elemanları, basit elektrik devresi kurulumu
Seçtiğimiz ARCS motivasyon modeline göre;
DİKKAT:üniteye başladığımızda dikkat çekmek amacıyla öğrencilere bu konu sonunda basit bir elektrik devresini oluşturan devre elemenlarını işlevleriyle tanır ve çalışan bir devre kurabileceklerini söyledik. daha sonrasında ise bu sağladığımız dikkati arttırmak için aşağıda bulunan tabloyu öğrencilerler beraber sınıf ortamında inceledik.
UYGUNLUK:modelin uygunluk aşamasında günlük hayatında kullandığı pil, anahtar, ampül, kablo gibi devre elemanlarını tanıttık.
GÜVEN: güdülenme üzerinde başarısızlık korkusunu azaltmak ve başarma isteğini arttırmak için öğrencilerle birlikte basit elektrik devresi kurulumu gerçekleştirdik.Devre kuruyorum etkinliğini uyguladık.
DOYUM:Öğrenciler, çaba göstermeleriyle bekledikleri sonuca ulaştıklarında daha çok güdülenirler. Günlük hayatta karşılaştığı devre ellemanlarını tanıması, yapılan elektrik devresinin çalışması halinde güdülenmeyi ve sürdürülmesini sağlayacaktır.
-Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Yıl:2003(2) Sayı:14
-Türk Eğitim Bilimleri Dergisi Kış, 2010 8(1),67-88 -Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt 9,Sayı 3 (2008)
2. Fer, S., (2009).Öğretim tasarımı. Anı Yayıncılık, 1. baskı,
Ankara, ss: 144, 147.
3. Berger, C. and Kam, R., (1996). Definitions of instructional
design.akt. Fer, S. (2009).Öğretim tasarımı. Anı Yayıncılık, 1.
baskı, Ankara, ss: 144, 147.
7. Posner, G.J. and Rudnitsky, A.N., (2001). Course Design: A guide
to Curriculum Development for Teachers, USA: Addison Wesley
Longman, Inc.
